จิตวิทยาของ Moral Licensing เมื่อทำดีมามากแล้ว ก็สามารถทำพลาดได้แบบไม่จำกัด
คุณเคยสงสัยไหมครับว่า ในบางครั้งเราจะเห็นคนที่เพิ่งบริจาคเงินให้องค์กรการกุศล แต่พวกเขากลับรู้สึกว่าตนเองมีสิทธิ์ที่จะแสดงกิริยาหยาบคายใส่ผู้อื่นได้ หรือทำไมคนที่กินอาหารเพื่อสุขภาพมาตลอดทั้งสัปดาห์ ถึงยอมปล่อยตัวกินอาหาร Junk Food อย่างหนักในช่วงวันหยุดได้ และทำไมบางคนที่เคยทำสิ่งที่ถูกต้องตามหลักจริยธรรม กลับยอมนิ่งเฉยต่อพฤติกรรมที่ผิดจริยธรรมในบางเวลา และในทางจิตวิทยาก็ได้เผยให้เห็นถึงความย้อนแย้งที่น่าสนใจว่า การทำความดีในบางครั้งกลับส่งผลให้ ผู้คนมีแนวโน้มที่จะทำสิ่งไม่ดีตามมา ซึ่งปรากฏการณ์นี้เราเรียกว่า Moral Licensing หรือ “การอนุญาตทางศีลธรรม”
จิตวิทยาของความยุติธรรม (Fairness) ทำไมความไม่เป็นธรรม สร้างความโกรธแค้นยิ่งกว่าการสูญเสีย
มนุษย์เราทนต่อความสูญเสียได้ มนุษย์เราทนต่อความล่าช้าได้ หรือแม้แต่ความล้มเหลว มนุษย์ก็ยังพอทนรับไหว แต่สิ่งที่เรียกว่า “ความรู้สึกไม่ได้รับความเป็นธรรม” (Unfairness) กลับกระตุ้นบางอย่างที่ลึกกว่า รวดเร็วกว่า และรุนแรงกว่า ซึ่งนั่นก็คือ “ความโกรธ” (Anger) และในทางจิตวิทยา มนุษย์มีปฏิกิริยาต่อการถูกปฏิบัติอย่างไม่เป็นธรรม ที่รุนแรงกว่าการสูญเสียสิ่งของมีค่าเสียอีก และบ่อยครั้งที่ความสูญเสียเพียงเล็กน้อยแต่ “ไม่ยุติธรรม” กลับสร้างความโกรธแค้นได้มากกว่าความสูญเสียครั้งใหญ่ที่ “สมเหตุสมผล” หรือได้รับความเป็นธรรมแล้วเสียอีก