7 เหตุผลที่การเลียนแบบแบรนด์ (Copycat Branding) เป็นหนทางสู่หายนะของธุรกิจ

ในบางครั้งการที่ตลาดมีการแข่งขันกันสูงอาจดึงดูดใจสำหรับธุรกิจต่างๆ ที่อาจจะหาทางลัดในการเลียนแบบแบรนด์ที่ประสบความสำเร็จ โดยหวังว่าการเลียนแบบความสำเร็จของพวกเขาจะช่วยให้ธุรกิจของคุณประสบความสำเร็จได้เช่นกัน แต่อย่างไรก็ตามในความเป็นแบรนด์วิธีนี้อาจจะไม่ใช่วิธีที่ดีนัก เพราะอาจทำให้แบรนด์ของคุณเข้าไปอยู่ในจุดที่ถูกเรียกว่า Copycat Branding หรือการสร้างแบรนด์แบบลอกเลียนแบบที่อาจส่งผลเสียต่อธุรกิจของคุณในระยะยาวได้ เรามาดู 7 เหตุผลสำคัญๆที่คุณไม่ควรเลียนแบบแบรนด์อื่นๆเพื่อสร้างความสำเร็จให้ธุรกิจของคุณ

การทำ Copycat Branding คืออะไร

การสร้างแบรนด์แบบลอกเลียนแบบ (Copycat Branding) หมายถึง การเลียนแบบหรือทำซ้ำองค์ประกอบใดองค์ประกอบหนึ่งของแบรนด์ที่ประสบความสำเร็จ เพื่อที่จะใช้ประโยชน์จากชื่อเสียงที่เป็นที่ยอมรับและความไว้วางใจของผู้บริโภค แนวทางนี้มักจะเกี่ยวข้องกับการคัดลอกองค์ประกอบต่างๆ เช่น โลโก้ โทนสี บรรจุภัณฑ์ ข้อความที่ใช้ในงานโฆษณา หรือแม้กระทั่งการออกแบบผลิตภัณฑ์ให้มีความคล้ายคลึงกัน หรือหากหนักไปกว่านั้นก็คือการทำให้เหมือนกันแบบ 100% ซึ่งแม้ว่าการทำ Copycat Branding อาจดูเหมือนเป็นวิธีที่รวดเร็วในการดึงดูดความสนใจและดึงส่วนแบ่งการตลาดได้ แต่การสร้างแบรนด์ในลักษณะนี้ก็มักจะนำไปสู่ผลเสียในแง่มุมต่างๆ รวมถึงปัญหาทางกฎหมาย ความเสียหายต่อชื่อเสียง และการขาดความเป็นอัตลักษณ์ของแบรนด์ที่แท้จริง (Brand Identity)

---

Copycat Branding ทำแบบไหนได้บ้าง

การลอกเลียนแบบแบรนด์สามารถทำได้กับหลายองค์ประกอบและหลายรูปแบบ แต่ถ้าโดยหลักๆเราจะเห็นได้จาก 4 องค์ประกอบ ดังนี้

• Visual Identity: หรือเราเรียกว่าอัตลักษณ์ที่มองเห็นได้ชัดเจน เช่น โลโก้ สี ตัวหนังสือ บรรจุภัณฑ์
• Product Design: หรือการออกแบบผลิตภัณฑ์ที่มีความใกล้เคียงกับของคู่แข่ง ที่เคยหรือกำลังประสบความสำเร็จ
• Marketing Strategies: หรือใช้กลยุทธ์ทางการตลาดที่เหมือนๆกัน ทั้งการโฆษณา การทำแคมเปญการตลาด การใช้ Slogan รวมไปถึงข้อความที่ใช้ในสื่อต่างๆที่มีความเหมือนหรือคล้ายคลึงกัน
• Branding Concepts: แนวคิดของแบรนด์ตั้งแต่เป้าหมาย วิสัยทัศน์ พันธกิจ ไล่มาจนถึงจุดเด่นของแบรนด์

หากมองเป้าหมายของการทำ Copycat Branding ที่ชัดเจนก็คือ การทำให้ลูกค้ากลุ่มเป้าหมายของแบรนด์ที่เป็นต้นฉบับเปลี่ยนมาเป็นลูกค้าของตน ด้วยการลอกเลียนแบบแบรนด์ให้เหมือนหรือใกล้เคียงแบรนด์ต้นฉบับมากที่สุด ซึ่งในหลายๆประเทศการทำลักษณะนี้ถือว่าผิดกฎหมาย แต่ในบางประเทศก็มีความยืดหยุ่นในบางกรณีเช่นกัน

Source: https://www.print-print.co.uk/blog/is-aldi-packaging-brand-plagiarism

---

ข้อเสียของการทำ Copycat Branding ที่อันตรายมากสำหรับธุรกิจของคุณ

การสร้างแบรนด์แบบลอกเลียนแบบ (Copycat Branding) ไม่ใช่สิ่งที่เหมาะสมในการนำมาใช้กับทุกธุรกิจ โดยเฉพาะหากคุณเกิดมาเพื่อทำธุรกิจแบบจริงๆจังๆในระยะยาว ที่ไม่ได้ต้องการทำเพื่อกอบโกยกำไรแล้วก็จากไป ซึ่งการใช้แนวทางลักษณะนี้ก็มีข้อเสียที่ร้ายแรงที่เห็นได้ชัดเจนอยู่ 7 ข้อด้วยกัน

1. สูญเสียความเป็นตัวตน

คุณจะไร้ซึ่งความเป็นตัวตนของคุณเองซึ่งนั่นหมายถึงไม่มีจุดเด่นไม่มีความต่าง ส่งผลให้เกิดความเสียหายและทำให้ผู้บริโภคจดจำและเชื่อมโยงแบรนด์ของคุณไม่ได้ และไม่รู้ว่าท้ายที่สุดแล้วธุรกิจของคุณนั้นคือใครและทำอะไรกันแน่ ตั้งแต่การเลียนแบบโลโก้ ข้อความ หรือสไตล์ของแบรนด์อื่น ทำให้เกิดความสับสนในหมู่ผู้บริโภค หากไม่มีอัตลักษณ์ (Brand Identity) ที่ชัดเจน แบรนด์ของคุณอาจประสบปัญหาในการสร้างการเชื่อมต่อที่มีความหมายกับกลุ่มเป้าหมาย ส่งผลให้ความภักดีและการมีส่วนร่วมของลูกค้าลดลง

2. ความเสี่ยงด้านกฎหมาย

แบรนด์ส่วนใหญ่จะปกป้องทรัพย์สินทางปัญญาของตัวเองอย่างเข้มงวด หากแบรนด์ของคุณทำการเลียนแบบเครื่องหมายการค้า โลโก้ หรือรูปลักษณ์ทางการค้าของแบรนด์อื่นๆ คุณอาจเจอกับข้อพิพาททางกฎหมายที่อาจต้องเสียค่าใช้จ่ายสูง และอาจทำให้แบรนด์ที่ลอกเลียนแบบนั้นถึงขั้นล้มละลายเลยก็ได้ครับ อย่างแบรนด์ Adidas เองก็ได้เคยยื่นฟ้องบริษัทต่างๆ ที่พยายามเลียนแบบการออกแบบโลโก้กับแถบสามแถบอันเป็นเอกลักษณ์ของแบรนด์ และก็ยังมีอีกหลายแบรนด์ที่เราเห็นในเรื่องของการละเมิดลิขสิทธิ์ในหลากหลายประเด็น

3. ชื่อเสียงพังพินาศ

ความไว้เนื้อเชื่อใจและชื่อเสียงเป็นสิ่งสำคัญมากในการทำธุรกิจ โดยเฉพาะหากคุณทำธุรกิจแบบ B2B และ B2G ที่มุ่งเน้นไปในเรื่องของความเชื่อมั่นในธุรกิจที่สูงมาก หากคุณลอกเลียนแบบแบรนด์อื่นๆมานั่นแสดงให้เห็นถึงความไม่ซื่อสัตย์ ซึ่งนำไปสู่ความไม่ไว้วางใจและความน่าเชื่อถือและนั่นก็ทำให้ชื่อเสียงของคุณในตลาดเละไม่เป็นท่าเอาง่ายๆ เราเคยได้ยินกรณีของแบรนด์ Samsung ที่เผชิญหน้ากับคำวิจารณ์เรื่องความคล้ายคลึงกับการออกแบบของ Apple ซึ่งส่งผลกระทบต่อชื่อเสียงของบริษัทค่อนข้างมาก แม้จะเป็นบริษัทเทคโนโลยีระดับโลกที่ประสบความสำเร็จมากก็ตาม ลองคิดดูครับว่าหากคุณไม่ได้ใหญ่โตขนาดแบรนด์ระดับโลกผลกระทบด้านชื่อเสียงจะกระทบต่อธุรกิจได้รุนแรงมากขนาดไหน

4. ไม่เหลือจุดเด่น

ในสภาพตลาดที่มีคู่แข่งมากมายนั้นความแตกต่างจะเป็นกุญแจสำคัญในความสำเร็จ แต่การเลียนแบบแบรนด์คนอื่นนั้นไม่ได้สร้างให้เกิดความแตกต่างใดๆเลย ซึ่งนั่นเป็นการลดโอกาสแห่งความสำเร็จของคุณลงไปอย่างรวดเร็ว โดยเราจะเห็นได้จากแบรนด์ Smartphone ซึ่งหลายๆแบรนด์นั้นมีองค์ประกอบของการออกแบบรูปลักษณ์ที่คล้ายคลึงกันมาก อีกทั้งคุณสมบัติต่างๆก็ยังไม่มีจุดที่แตกต่างกันอย่างเห็นได้ชัด

5. การรับรู้จากผู้บริโภคในเชิงลบ

ผู้บริโภคให้ความสำคัญกับเรื่องของคุณค่า ความถูกต้อง ความแท้จริง และนวัตกรรม และเมื่อไหร่ก็ตามที่แบรนด์ของคุณดูเหมือนเป็นเพียงการลอกเลียนแบบ ก็มีความเสี่ยงที่จะถูกมองว่าเป็นแบรนด์ที่ด้อยค่าในสายตาและไม่สมควรได้รับการสนับสนุนแต่อย่างใด อย่าง Microsoft เองก็เคยออกผลิตภัณฑ์ที่ชื่อว่า Zune ซึ่งเลียนแบบ iPod ของ Apple จนถูกวิพากษ์วิจารณ์อย่างหนัก เนื่องจากขาดความคิดริเริ่มสร้างสรรค์และไม่ได้รับความสนใจในตลาด

Source: https://www.jamasoftware.com/blog/what-did-we-learn-microsoft-zune/

6. ผลกระทบทางการเงิน

แม้ว่าการทำ Copycat Branding จะดูเหมือนประหยัดงบประมาณที่มากกว่าเพราะไม่ต้องคิดอะไรให้ลึกซึ้ง แต่หากเรามาดูกันลึกๆในระยะยาวคุณอาจเสียเงินมากกว่าเดิมก็ได้ เพราะถ้าคุณยังใช้กลยุทธ์การลอกเลียนแบบไปตลอด ก็อาจต้องเสียเงินกับการผลิตสินค้าตามแบรนด์คู่แข่งไปเรื่อยๆ ซึ่งนั่นหมายถึง คุณอาจจะพลาดโอกาสในการสร้างสรรค์ใหม่ๆที่แท้จริงที่สามารถสร้างความแตกต่างได้ ซึ่งหากดูแล้วอาจใช้งบประมาณในการลงทุนช่วงต้นที่เยอะสักหน่อยแต่ถ้ามองในระยะยาวก็อาจถูกกว่าได้ หากคุณพัฒนาแบรนด์ของตัวเองออกมาแล้วมีความแท้จริงที่ไม่ใช่ของเลียนแบบนั่นเอง นอกจากนี้ ค่าใช้จ่ายที่เกี่ยวข้องกับข้อพิพาทหรือการฟ้องร้องทางกฎหมายก็มีโอกาสเกิดขึ้นอีก และความพยายามในการรีแบรนด์ของคุณใหม่ก็อาจเกิดขึ้นในอนาคต ซึ่งทำให้คุณอาจต้องเสียทรัพยากรทางการเงินมากขึ้นไปอีก

7. พลาดโอกาสในการสร้างนวัตกรรมดีๆ

เมื่อแบรนด์ของคุณมุ่งเน้นไปที่การลอกเลียนแบบผู้อื่น มันก็มักจะพลาดโอกาสในการสร้างสรรค์สิ่งใหม่ๆ และเสียโอกาสในการกลายมาเป็นผู้นำตลาด สำหรับนวัตกรรมนั้นถือเป็นสิ่งที่ทรงพลังที่สุดในขณะนี้ในการดึงดูดความสนใจของผู้บริโภคและขับเคลื่อนการเติบโตของธุรกิจ หากคุณพึ่งพาการลอกเลียนแบบจะเป็นการจำกัดศักยภาพของแบรนด์ของคุณเอง ในการสร้างสิ่งที่แปลกใหม่ให้กับตลาดอย่างแท้จริง และแบรนด์ที่โดดเด่นมากที่สุดเรื่องนวัตกรรมก็คงหนีไม่พ้น Tesla ที่พลิกโฉมอุตสาหกรรมยานยนต์โดยมุ่งเน้นไปที่รถยนต์ไฟฟ้าและพลังงานหมุนเวียน ทำให้ตัวเองแตกต่างจากผู้ผลิตรถยนต์แบบดั้งเดิมอื่นๆ และสร้างให้เกิดลูกค้าที่เป็นระดับ Loyalty Customer เกิดขึ้นมากมายทั่วโลก

Source: https://www.motortrend.com/features/2024-tesla-cars-lineup-updates-changes/

การสร้างแบรนด์แบบลอกเลียนแบบ (Copycat Branding) อาจช่วยส่งเสริมธุรกิจในระยะสั้น แต่ผลที่ตามมาในระยะยาวก็มักจะส่งผลเสียกับธุรกิจของคุณได้ครับ ดังนั้นหากคุณจะสร้างธุรกิจแบบมีแบรนด์ที่ยั่งยืน การมุ่งเน้นไปที่การสร้างความโดดเด่นที่แตกต่างจะสร้างให้เกิดความไว้วางใจ จะส่งเสริมให้เกิดความภักดีของลูกค้าในระยะยาวได้ ซึ่งนั่นหมายถึงคุณต้องสร้างแบรนด์อย่างมีความหมาย (Meaningful Branding) และมีกลยุทธ์ (Strategy) ที่ไม่ใช่การทำอะไรที่ฉาบฉวยนั่นเอง

---