จากการรับรู้สู่ความผูกพันกับกลยุทธ์สร้างแบรนด์ “ให้ลูกค้ารู้สึกเป็นเจ้าของ” (Emotional Ownership)
ตลอดหลายทศวรรษที่ผ่านมา กลยุทธ์การตลาดถูกครอบงำด้วยวัตถุประสงค์เดียว คือ “การสร้างการรับรู้” (Awareness) โดยแบรนด์ต่างๆทุ่มเงินลงทุนมหาศาลไปกับสื่อ ยอดการมองเห็น การเข้าถึง และความเด่นชัด ด้วยความเชื่อที่ว่าหากผู้บริโภคจดจำชื่อแบรนด์ได้ ความสำเร็จก็จะตามมาเอง แต่ทว่าในโลกยุคปัจจุบัน บริบทได้เปลี่ยนไปอย่างสิ้นเชิง ผู้บริโภคนั้นถูกถล่มด้วยสารจากแบรนด์ต่างๆนับพันๆข้อความต่อวัน ทำให้ความสนใจของผู้คนแตกกระจายและกลายเป็นสิ่งหายาก ความไว้วางใจเปราะบางและมีเงื่อนไข ในสภาพแวดล้อมเช่นนี้ การสร้างเพียงแค่การรับรู้จึงไม่อาจเป็นเป้าหมาย ที่สร้างความได้เปรียบทางการแข่งขันได้อีกต่อไป แต่เป็นเพียงแค่ความต้องการขั้นพื้นฐานเท่านั้น ดังนั้น การปรับเปลี่ยนเชิงกลยุทธ์ที่แท้จริง จึงเป็นการก้าวข้ามจากคำถามที่ว่า “ลูกค้ารู้จักเราหรือไม่” ไปสู่ “ลูกค้ารู้สึกเชื่อมโยงกับเราหรือเปล่า” และนี่คือจุดที่คำว่า “ความรู้สึกเป็นเจ้าของทางอารมณ์” (Emotional Ownership) ได้ก้าวเข้ามาเป็นแนวคิดสำคัญ
รู้จักระดับของ Brand Relationship จากการซื้อขายสู่ความผูกพันระดับตัวตน
การบริหารแบรนด์ยุคใหม่ ไม่ได้วัดความสำเร็จกันแค่ที่การรับรู้ (Awareness) หรือความพึงพอใจในสินค้า (Satisfaction) อีกต่อไป เพราะแบรนด์ที่แข็งแกร่งที่สุด คือ แบรนด์ที่สามารถสร้างความสัมพันธ์ที่ลึกซึ้ง และเติบโตไปพร้อมกับลูกค้าได้อย่างยาวนาน โดยความสัมพันธ์ระหว่างผู้บริโภคกับแบรนด์นั้น เป็นปฏิสัมพันธ์ที่ต่อเนื่องซึ่งก้าวข้ามแค่พฤติกรรมการซื้อขาย แต่ยังครอบคลุมไปถึงอารมณ์ (Emotion) ความไว้วางใจ (Trust) ความเคยชิน (Habit) ตัวตนของผู้ใช้งาน (Identity) และการเป็นส่วนหนึ่งของคอมมูนิตี้ (Belonging) ซึ่งต่างจากการตลาดแบบเน้นการเน้นปิดการขายในอดีตอย่างสิ้นเชิง เพราะการสร้างแบรนด์เชิงความสัมพันธ์ (Brand Relationship) จะมุ่งเน้นไปที่การมีส่วนร่วมในระยะยาว ความผูกพันทางอารมณ์ ความภักดีเชิงพฤติกรรม และการสอดรับกับตัวตนของผู้บริโภคมากกว่า
ระดับของ Brand Authority จากฟังก์ชันสู่มาตรฐานแห่งอุตสาหกรรม
ในตลาดยุคปัจจุบันที่มีการแข่งขันกันสูง การทำให้ลูกค้าแค่รู้จักแบรนด์ (Brand Awareness) อาจไม่เพียงพอที่จะสร้างความได้เปรียบที่ยั่งยืนอีกต่อไป และหนึ่งในหัวใจสำคัญของการเป็นผู้นำตลาด ก็คือ การสร้าง Brand Authority หรือ “การสร้างอิทธิพลและความน่าเชื่อถือให้กับแบรนด์” ที่ทำให้ผู้บริโภคไว้วางใจ และยกให้แบรนด์ของคุณเป็นจุดอ้างอิงหลักในอุตสาหกรรม และในบทความนี้ผมจะพาผู้อ่านไปเจาะลึกถึง “ระดับของอำนาจแห่งแบรนด์” (Levels of Brand Authority) กันครับว่ามันมีอยู่ด้วยกันที่ระดับ และคุณจะนำไปปรับใช้ในการประเมิน และยกระดับแบรนด์ได้อย่างเป็นระบบได้อย่างไร
รู้จักระดับของ Brand Differentiation จากสินค้าโภคภัณฑ์สู่ผู้นำในตลาด
หากมองตลาดในปัจจุบันเราอยู่ท่ามกลางสินค้าที่ดูคล้ายกันไปหมด การทำให้แบรนด์โดดเด่นและแตกต่าง จึงถือเป็นหัวใจสำคัญของการอยู่รอดและเติบโต แต่รู้หรือไม่ครับว่า การสร้างความแตกต่างให้กับแบรนด์ (Brand Differentiation) นั้นไม่ได้มีแค่ระดับเดียว ซึ่งมีตั้งแต่จุดเริ่มต้นที่เป็นเพียง “สินค้าทั่วไป” (Commodity) ที่แข่งกันที่ราคาและฟังก์ชัน ไปสู่การสร้างเอกลักษณ์ที่แข็งแกร่ง จนก้าวขึ้นเป็น “ผู้นำในกลุ่มสินค้า” (Category Leadership) กันได้เลยทีเดียว และในบทความนี้ผมจะพาผู้อ่านไปเจาะลึกระดับต่างๆของ Brand Differentiation เพื่อดูว่าแบรนด์ของคุณกำลังอยู่ในจุดไหน และจะยกระดับให้เหนือกว่าคู่แข่งได้อย่างไรกันบ้างครับ
Scarcity vs Accessibility เมื่อความหายากปะทะการเข้าถึงในโลกของ Luxury Brand
ในอดีต การสร้างแบรนด์สำหรับแบรนด์หรู (Luxury Brand) มักจะถูกขับเคลื่อนด้วยหลักการง่ายๆ ที่ว่า “ความขาดแคลนสร้างให้เกิดความปรารถนา” (Scarcity) โดยคุณค่าที่ผู้บริโภครับรู้นั้นมีรากฐานมาจากสินค้าจำนวนจำกัด ราคาสูง ลู่ทางการจัดจำหน่ายที่ถูกควบคุมอย่างเข้มงวด และความเหนือระดับเฉพาะกลุ่ม แต่ทว่าในตลาดร่วมสมัย ปัจจัยขับเคลื่อนที่ทรงพลังอีกด้านหนึ่งก็กลับก้าวเข้ามามีบทบาทอย่างมาก ซึ่งนั่นก็คือ “การเข้าถึงที่ง่ายขึ้นช่วยขับเคลื่อนการเติบโต” (Accessibility)
รู้จักระดับของ Brand Trust จากความน่าเชื่อถือสู่ความไว้วางใจระดับตัวตน
ความไว้วางใจในตัวแบรนด์ (Brand Trust) ได้กลายมาเป็นหนึ่งในกลไก ที่มีอิทธิพลต่อการตัดสินใจมากที่สุดในโลกการตลาดร่วมสมัย ท่ามกลางสภาพแวดล้อมที่เต็มไปด้วยการโฆษณาชวนเชื่อ และการแข่งขันจากตัวเลือกที่มีอยู่หลากหลาย ลูกค้าในปัจจุบันจึงหันมาพึ่งพา “ความน่าเชื่อถือ” (Credibility) ที่พวกเขารับรู้ มากกว่าเรื่องของคุณสมบัติการใช้งานเพียงอย่างเดียว ซึ่งความไว้วางใจนี้แตกต่างจากแค่การรับรู้หรือการชอบแบรนด์แบบทั่วๆไป
รู้จักระดับของ Brand Equity จากการรู้จักสู่การเป็นส่วนหนึ่งของชีวิตลูกค้า
เวลาพูดถึงคำว่า “คุณค่าของแบรนด์” (Brand Equity) เรามักจะนึกถึงแค่ว่าแบรนด์นั้น “แข็งแกร่ง” หรือ “อ่อนแอ” กันใช่ไหมครับ แต่ในความเป็นจริงแล้ว คุณค่าของแบรนด์นั้นมีเลเยอร์ซ่อนอยู่และค่อยๆเติบโตขึ้นตามเวลา ผ่านมุมมอง ประสบการณ์ และความรู้สึกที่ลูกค้ามีต่อแบรนด์ ซึ่งการทำความเข้าใจคุณค่าของแบรนด์แบบแบ่งเป็นระดับๆ จะช่วยให้คนทำแบรนด์และนักการตลาดมองเห็นภาพชัดเจนขึ้นว่า ตอนนี้แบรนด์ของเรายืนอยู่จุดไหน สิ่งที่ลูกค้าคิดกับสิ่งที่เราตั้งใจมันตรงกันไหม และเราจะค่อยๆปั้นแบรนด์ให้แข็งแกร่งในระยะยาวได้อย่างไร
Premium Positioning vs Mass Positioning เลือกวางตำแหน่งอย่างไรให้เหมาะกับตลาด
หนึ่งในการตัดสินใจเชิงกลยุทธ์ที่สำคัญที่สุดสำหรับทุกแบรนด์ ก็คือ การกำหนดจุดยืนในตลาดว่าจะเลือกเล่นในพื้นที่ใด ระหว่าง การวางตำแหน่งแบบแมส (Mass Positioning) ที่เน้นขายให้คนจำนวนมากในราคาที่เข้าถึงได้ หรือ การวางตำแหน่งแบบพรีเมียม (Premium Positioning) ที่เน้นกลุ่มเป้าหมายเฉพาะกลุ่มที่ยินดีจ่ายในราคาที่สูงกว่า ซึ่งการตัดสินใจในเรื่องนี้ไม่ใช่เพียงแค่เรื่องของราคาเท่านั้น แต่เป็นทางเลือกเชิงกลยุทธ์ขั้นพื้นฐาน ที่มีผลต่อทั้งการรับรู้ของแบรนด์ ความคาดหวังของลูกค้า กลยุทธ์ทางการตลาด โครงสร้างกำไร และความสามารถในการขยายธุรกิจในระยะยาว โดยหากเลือกวางตำแหน่งที่ผิดพลาด ก็อาจทำให้แบรนด์ติดกับดักอยู่กึ่งกลาง ระหว่างการมีราคาที่สูงเกินกว่าตลาดแมสจะรับได้ แต่ก็ยังหรูหราไม่เพียงพอที่จะดึงดูดกลุ่มลูกค้าระดับบนได้เช่นกัน
Brand Awareness vs Brand Loyalty ธุรกิจควรโฟกัสอะไรก่อน เพื่อสร้างการเติบโตอย่างยั่งยืน
หนึ่งในคำถามเชิงกลยุทธ์ที่พบบ่อยที่สุดในโลกของการสร้างแบรนด์ (Branding) และการตลาด (Marketing) ไม่ใช่เรื่องที่ว่าจะสร้างอะไรขึ้นมา แต่เป็นเรื่องที่ว่าควรจะ “ให้ความสำคัญกับสิ่งไหนก่อน” โดยหลายธุรกิจต้องเผชิญกับความยากลำบากในการตัดสินใจเลือก ระหว่างการลงทุนเพื่อสร้าง Brand Awareness (ทำให้คนรู้จัก) หรือการสร้าง Brand Loyalty (ทำให้คนรักและกลับมาซื้อซ้ำ) ครับ และความท้าทายของเรื่องนี้ ก็ไม่ใช่เพราะว่าแนวทางใดแนวทางหนึ่งถูกหรือผิด แต่เป็นเพราะการเลือกจัดลำดับความสำคัญที่ผิดที่ผิดเวลา ที่อาจกลายเป็นตัวฉุดรั้งการเติบโต ทำให้งบประมาณสูญเปล่า และลดทอนคุณค่าของแบรนด์ (Brand Equity) ในระยะยาวได้นั่นเอง
Brand Equity vs Brand Values คุณค่าของแบรนด์ที่ความหมายไม่เหมือนกัน
จากประสบการณ์ที่ผมสอนเรื่อง การสร้างแบรนด์ (Branding) มาหลายครั้ง ผมมักจะเจอกับคำถามที่เกี่ยวกับ 2 คำนี้อยู่บ่อยครั้ง ซึ่งนั่นก็คือ Brand Equity และ Brand Values เพราะเนื่องจากทั้ง 2 คำนี้ถูกแปลเป็นภาษาไทยแบบเหมือนกันเป๊ะๆว่า “คุณค่าของแบรนด์” ผมเลยไม่แปลกใจเลยที่ 2 คำนี้จะสร้างความสับสนให้กับใครหลายๆคน จนเกิดคำถามตามมาว่า Brand Equity และ Brand Values มันเหมือนกันไหม